Momo Mbaye, her gün denizde kendisi balık avlamak yerine bir gün Avrupa'ya papağan balığı, kefal ve orfoz ithal edeceğini hiç planlamamıştı. Ancak Senegalli balıkçının hayat yolu onu sahil kasabası Mbour'dan Madrid üzerinden Berlin'e götürdü. Momo Mbaye bir tüccar ve ithalatçı oldu.
Mart 2016'dan bu yana 47 yaşındaki Touba Peche, kendi ülkesinden türüne uygun yabani avlar ve egzotik balık ithalatları organize ediyor. Şirketi Almanya'da kendisine, iki kardeşine ve Senegal'deki kıyı balıkçılarına gelir ve gelecek vaat ediyor.
Momo Mbaye çocukluğundan beri denizle iç içedir. Kendisi de bir balıkçı olan babası Mouhamadou, "üç aylık yaz tatillerinde onu her zaman Senegalli balıkçıların kullandığı geleneksel ahşap tekne olan pirogue ile denize çıkarırdı".
"Okulu bitirdikten sonra babam bana bir yıl boyunca her şeyi öğretti." Örneğin iki kilometre uzunluğundaki oltalarla balık tutmak ve hangi balığın nerede ve ne zaman bulunabileceğini bilmek gibi. "Uzun oltalarda düzenli aralıklarla yem takılan çok sayıda kanca var. Bir ila bir buçuk saat boyunca suda kalıyorlar," diyor Mbaye ve trolsüz, kaynakları koruyan geleneksel balıkçılık tekniğini açıklıyor. "Oltalar ne kadar kısa olursa o kadar iyi." Balıklar hızla gemiye getiriliyor ve burada hemen buza konularak Touba Peche'nin birlikte çalıştığı Dakar Ice'ın soğuk hava deposuna gönderiliyor. Balıklar yakalandıktan 48 saat sonra Almanya'ya ulaşıyor.
Senegal kıyılarında büyük uluslararası trol tekneleriyle yapılan endüstriyel fabrika balıkçılığı hem stoklara hem de balıkçılara zarar veriyor. İşsizlik ve yoksulluk büyük bir sorun. Bu yüzden birçok insan, özellikle de gençler yurtdışına gidiyor. Momo Mbaye 15 yıl balıkçılık yaptıktan sonra 2004 yılında İspanya'ya göç etme fırsatını yakalamış.
Madrid'de mutfak asistanlığından şefliğe kadar yükselmiş ve geçimini sağlamış. Ekonomik kriz daha sonraki planlarını suya düşürdü. "Birçok restoran kapandı. Almanya'da bir arkadaşım orada iş olduğunu söyledi. Şubat 2012'de Berlin'e gittim."
Mbaye İspanya'daki deneyimlerinin üzerine bir şeyler inşa etmiş ve bir kreş mutfağı da dahil olmak üzere yeniden yemek pişirmeye başlamış. Hayatında biraz daha huzur olunca, kardeşi Pape'nin eski bir fikri yeniden ortaya çıktı. Senegal Atlantik balıklarını İspanya'ya değilse bile Almanya'ya ithal etmek mümkün olamaz mıydı? "Bunu hayal edebiliyordum," diyor Mbaye, "ama bir iş kurmak zaten zordu." Bunu bir başlangıç semineri ve gıda sektörü için bir IHK eğitim kursu izledi. Ve: evraklar, evraklar, evraklar. İzinler, kayıtlar, sertifikalar.
Adını ülkenin merkezindeki kutsal İslam şehri Touba'dan alan ve Fransızca "balıkçılık" kelimesinden türetilen Touba Peche, Mart 2016'da faaliyete geçti.
Ancak Almanya'da bir şirket kurmak zaten zordu. Evraklar, evraklar, evraklar. İzinler, kayıtlar, sertifikalar.
Momo Mbaye
İlk müşteriler çabucak bulundu. Perakendeciler ve restoran işletmecileri roze dorades, siyah kaplan karidesleri ve mücevherli levreklerin kalitesini en başından itibaren takdir ettiler. Mbaye'nin belirttiği gibi, vahşi avlanma en ince ayrıntısına kadar planlanamasa ve müşterilerin esnekliğini gerektirse bile. Örneğin Berlin'deki "Mondo Pazzo" restoranı, İtalyan mutfağı için hala pulpo ve karides sipariş ediyor.
Ancak pek çok perakendecinin bile sadece küçük miktarlara ihtiyacı var, çoğu zaman da çok küçük, Mbaye bunu biliyor: "Bazen iki kilo burada, bazen iki kilo orada, bu yeterli değil." 400 kilogramın haftada en az bir kez uçakla getirilmesi gerekiyor, aksi takdirde navlun ve lojistik masraflarına değmiyor. Touba Peche, tüm müşteri memnuniyetine rağmen başarısız olma tehlikesiyle karşı karşıyaydı çünkü şirket çok küçüktü.
Ancak, Berlin'deki METRO'da bir departman müdürüyle kurulan temas yeni umutlar doğurdu. İşbirliği Mayıs 2018'de başladı ve Touba Peche için süreklilik sağlandı. METRO, 60 mağaza için haftada ortalama 300 ila 400 kilogram sipariş veriyor. Momo Mbaye bunun ne anlama geldiğini biliyor: "Böylesine küçük bir tedarikçi için büyük müşteriler çok sıra dışı." METRO çok kararlı, Touba Peche'nin arkasında duruyor ve "gerçekten adil fiyatlar" ödüyor.
Touba Peche'den gelen balık herkese göre değil. Momo Mbaye'nin ortağı Ute Herbst, "Haftanın teklifini sorarsanız, Senegal'den egzotik balık almazsınız" diyor. Hem özel olarak hem de "ikinci işimde" 2017'den beri onun yanında. Almanya'da iletişim ve kalite güvencesiyle ilgileniyor. Müşteriler arasında daha iyi balık ve sürdürülebilir balıkçılık konusunda farkındalık yaratmak her zaman önemlidir.
Her balıkçının 'kendi' balığı vardır. Nasıl göç ettiklerini, ne zaman nerede bulunabileceklerini ve kapalı sezonların neler olduğunu bilir.
Momo Mbaye
"Her balıkçının 'kendi' balığı vardır. Nasıl göç ettiklerini, ne zaman nerede bulunabileceklerini ve kapalı sezonların neler olduğunu bilir" diyor Mbaye, Touba Peche için çalışan küçük balıkçı grubu hakkında. Kardeşi Adama gezileri yerinde koordine ediyor. Momo Mbaye, "Balıkçılar şimdiden çok mutlu, ekonomik olarak da" diyor.
Burada, Almanya'da hiç balık tutmadım ya da avlanmadım.
Momo Mbaye
O zamandan beri Berlin'deki Mbaye-Herbst bol miktarda taze balık sunuyor. Ute Herbst, "Artık evde yemek yapmak zorunda olmadığım için mutluyum," diyor. "Özellikle orfoz çok lezzetli, hoş bir balık." Şu anda şef olarak sadece ikinci işini özel olarak yapan Momo Mbaye ise şöyle diyor: "Tüm balıkların tadı bana güzel geliyor."
Peki ya yerel balıklar? Momo Mbaye Berlin göllerinde boş balık mı avlıyor? "Burada hiç balık tutmadım ya da olta balıkçılığı yapmadım," diyor gri sarkık şapkasını düzelterek. "Bunun için bir sınava girmeniz gerektiğini duymuştum." Kulağa biraz ürkütücü geliyor. Son yıllarda yaşanan onca bürokrasiden sonra belki anlaşılabilir. Ama belki de Senegal'de her şey daha güzeldir. Momo Mbaye, kalite ve süreçleri yerinde kontrol etmek ve ailesini görmek için yılda en az üç kez oraya uçuyor. Sonra da bir deniz bisikletiyle denize açılıyor ve bir kez daha balıkçı olarak kendi havasına giriyor.